Bỗng nhớ một người bạn

Phan

Nửa vầng trăng treo trên ngọn cây, mây tháng sáu đêm cũng lười di chuyển, mây trầm luân cùng tôi im tiếng, trăng soi bóng hình biếng nhác cỏ cây. Bỗng thèm một người bạn.

Ngồi xuống đây với nhau như chúng ta đã ngồi xổm trong trại tập trung khi bị bắt nghĩa vụ quân sự nhưng lại bị bắt từ một quán cà phê, bị lùa lên xe vận tải như bầy gia súc và chở về lò sát sanh. Sáng ra, khai tên họ để đi chết bên chiến trường Campuchia. Tao còn nhớ tiếng cười hiếm hoi trong không khí nghẹt thở, tử thần cầm lưỡi hái bay vởn vơ trên đầu bọn mình. Tên Xã đội trưởng cho người đi thu những bản lý lịch tự khai. Sau đó, đọc tên ai thì nấy hô "có" để hy vọng được thả ra khỏi vòng kẽm gai của Xã đội sau một đêm muỗi chích. Nhưng hầu hết thì đi vào chứ không đi ra để họ đưa những tấm bia đỡ đạn biết ăn cơm mà chắc chắn là không có cơm để ăn, chỉ có vất vưởng da bọc xương như ma trơi lên đường đi thi hành nghĩa vụ quốc tế bên Campuchia. Những thằng bạn có chút giấy tờ (dĩ nhiên là giả) quan trọng là tiền kẹp bên trong giấy tờ giả đó mà người nhà vừa lòn qua bờ rào kẽm gai đưa vào thì được ra về. Tao với mày chỉ có giấy chứng nhận vớ vẩn do thằng Hải (con ông Đại úy cảnh sát tên Thanh đã đi cải tạo). Nó cấp bằng cái máy đánh chữ hiếm hoi của ba nó còn sót lại nhà. Thằng Hải thật khéo tay với lưỡi dao lam và củ khoai lang-nó có thể hình thành dấu mộc đỏ loét cho bọn mình qua mặt những thằng đeo súng nhưng không biết đọc, cứ nhoè nhoè ra như mưa nắng dãi dầu thì qua hết! Tao nhớ chính xác luôn là thằng Hải cấp cho tao tờ giấy rất oai! "Chuyên viên kỹ thuật Nông trường Thái Mỹ Củ Chi" dịch nôm na là "Thằng chạy máy bơm nước ruộng", có dán hình tao và nó đóng củ khoai lang lên lèo loẹt, miễn đọc lờ mờ được mấy chữ "Ủy ban nhân nhân dân thành phố..." là ăn tiền. Thế mà tao sống sót trên đường lưu linh. Mày thì lúc nào cũng đạo mạo như giáo sư Đại học chữ to (Trung tâm Bổ túc văn hoá) nên nó cho mày làm "Trưởng ban Tuyên huấn Phòng Giáo Dục Huyện nhà". Ôi! những người tuổi trẻ tài cao một thời - khốn nạn.

Tao nhớ đời cái buổi sáng ở sân Hội đồng xã cũ, thằng xã đội phó đi thu giấy tờ cá nhân đã nói với bọn mình:"Đụ mẹ tụi bay, đưa tiền không đưa. Đưa giấy làm chi! Tao đâu biết đọc. Cho tụi bay đi Campuchia cho chết mẹ tụi bay hết..." Thôi. Nhắc lại chi những chuyện "trí tuệ đỉnh cao". Tao nhắc chuyện thằng Xã đội trưởng đọc tên trong danh sách phong thần. Hắn xướng lên Nguyễn Văn Hai thì biết Nguyễn Văn Hai nào? Ở nhà quê miền Nam thì Nguyễn Văn Hai có hàng tá. Nên hắn phải đọc kèm theo tên cha mẹ để xác định rõ Nguyễn Văn Hai con ông Nguyễn Văn Một và bà Nguyễn Thị Hồng, Hường, Cúc, Hoa... Đọc là việc khó của người Xã đội trưởng đang học Bổ túc văn hoá lớp 2, nên hắn phát huy hết tiềm năng cách mạng bằng cách đọc gọn lại là Nguyễn Văn Hai, cha Một, mẹ Hường chẳng hạn. Kể ra cũng thông minh đấy chứ! Nhưng không khí nghẹt thở của bầy người chuẩn bị lên xe đi đỡ đạn mà hắn xướng lên Nguyễn Văn Đeo, cha Chơi, mẹ Sướng. Thì chết tới nơi cũng phải cười một trận rồi tới đâu tới. Mày còn nhớ thằng Đeo con ông ba Chơi, nhà gần nghĩa địa Xứ Mẫu Tâm, không? Tao biết tên má nó từ đó. Ba mươi năm qua rồi mà khi nhớ lại tao vẫn cười thầm. Cha chơi mà mẹ không sướng thì làm sao có thằng Đeo để đá banh với bọn mình.

Nghe đâu bây giờ thằng Đeo có tiệm phở bên Úc, cũng ngon lành lắm! Thằng Xã đội trưởng của mình năm xưa thì đang làm Giám đốc Công ty du lịch Huyện nhà. Thằng Xã đội phó-không biết đọc đang làm Chánh án Toà án Huyện. Kể ra, nó đã có ba mươi năm kinh nghiệm ăn hối lộ, hỏi có bỏ mẹ Việt Nam không chứ?! Tao thì ngồi đây, một mảnh hồn trôi dạt đã xa như mảnh trăng tàn... xa đến chẳng biết nơi đâu là chốn quê nhà. Tâm tư loáng thoáng ký ức về một miền đất chết, những gương mặt một thời trí trá với nhau để sống qua ngày.

Cái buổi sáng định mệnh ấy cũng như bao buổi sáng thức dậy trong âu lo cơm áo gạo tiền, vấn đề nghĩa vụ quân sự được đưa lên hàng đầu trong lớp trẻ vì bạn bè đi không thấy về, lưa thưa một vài thằng về thì không nguyên vẹn, giúi đời trong đói nghèo, báo hại gia đình đã khánh tận hơn cả bản thân nó! Mấy thằng mới bị bắt để đi trám chỗ những thằng đã chết và những thằng đã về từ Campuchia yêu dấu thì ngồi thu lu trong một góc tường, thằng Đeo rỉ tai khi xe đưa bọn mình đi, xe chạy ngang khúc đường nghĩa địa thì nhảy và chạy trốn vô trong nghĩa địa là khó bắt lại được vì bọn mình đều là thổ địa của khu nghĩa địa Mẫu Tâm. Nó đề nghị nhảy càng nhiều càng tốt cho mấy khẩu AK không biết bắn vô ai! Nhưng khi điều đó xảy ra, khi nhảy thì chỉ vài thằng. Bài học tao cất kỹ trong tâm tư là dù hoàn cảnh nào thì người ta cũng sợ chết. Con người tham sanh úy tử bản năng dù tử sanh gì lúc ấy cũng sanh tử như loài súc vật cùng đường.

Trường hợp mày có khác! Mày không muốn liên lụy gia đình. Nếu mày nhảy với tao và thằng Đeo thì nhà mày bị tịch thu Tờ Hộ Khẩu. Anh chị mày không đi làm công nhân viên được, má mày cũng khỏi có Tờ Hộ Khẩu để đi xếp hàng mua nhu yếu phẩm hay vài ký gạo cho gia đình. Cái tư tưởng không giúp đỡ được gì cho gia đình thì đừng báo hại người thân của mày thật cao quý nhưng quá đắt. Vì chỉ năm sau, mày đã về nhà trong sáu miếng ván bằng gỗ tạp ọp ẹp, tao đoán là gỗ cây cao su. Trong đau khổ tận cùng, nhạt nhoà nước mắt của má mày, bà già vẫn còn chút hãnh diện với xóm làng về thằng con ngoan là nó chết đã gần tháng nay! Thế mà chẳng hôi thối gì trong nhà. Có lẽ mùi nhang mịt mù đã át mùi cá ươn chứ không phải xác người thối rữa. Những thằng bạn chó chết của mày ngồi thâu đêm bên chai rượu đế với những ý nghĩ riêng tư nhưng tựu chung cùng một điểm là thân xác mày đã vùi sâu hay mục ruỗng bên rừng rậm Cao Miên. Tụi tao cậy quan tài mày ra để đời đời nhớ kỹ là chỉ có đất đá bên trong và ruột cá thối. Thôi. Dù gì má mày cũng quá vãng vài năm sau đó trong niềm tin bà có con ngoan - chết gần tháng trời mới đưa được xác về nhà mà không hôi thối.

Ba mươi năm thời gian quả không ngắn trong đời người. Sao mọi chuyện còn nguyên trong ký ức. Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu-tao ngồi thu lu như đống cứt bên đường làng chó ỉa. Ước gì được như thế để tao tan rữa với mưa nắng quê nhà. Một ngày nào đó, tao cũng thành nắm tro bụi bơ vơ, lạc loài nơi tha phương như xác thân mày trong rừng Miên u ám. Thế hệ mình được sinh ra để chết xa quê, mày ơi! Chết như một thế hệ vô thừa nhận là vinh quang của thế hệ mình! Chết cho những lý tưởng vô thần của bầy người nguyên thủy. Mày có nghĩ như thế không? Ê. Đừng hù nhau nha bạn hiền! Ngọn gió mát hiếm hoi trong những đêm hè nơi đây không có gì lạ với tao đâu. Mà thôi kệ đi! Coi như mày vừa đến chơi nhà tao. Chờ chút nhé! Tao vô nhà lấy thêm bia...

Đó, mày làm chai cho mát, nhà tao không có nhang vì Chúa Phật đã bỏ loài người từ lâu. Đốt cho mày điếu Marlboro, vậy!

Nửa vầng trăng khuất trong đụn mây, đêm bỗng tối gió gầy di chuyển, buông hạt mưa rung rinh tàn cây, con chim đêm vỗ cánh kêu oan - bay về đâu trong màn đêm mênh mông. Cơn mưa đêm thiếu nước làm hơi đất xông lên thật khó chịu như ký ức mỗi lần nhớ lại đều vật vã những cơn đau.

... Rồi mày cũng có một ngôi mộ bằng xi-măng khi gia đình mày đã qua cơn khốn. Người anh hoạ sĩ của mày vẽ vội chân dung thằng em bằng trí nhớ (vì cũng chẳng có bức hình chụp nào từ... giải phóng vô đây!) Bức chân dung thật sống động với nụ cười hiền lành của một thanh niên vô tội đã chết vì vô số tội của chủ nghĩa điên khùng.

Hoa thơm cỏ lạ nơi mộ mày do bàn tay người mẹ, bạn bè gái đã đặt để tình yêu vô tội vạ xuống nơi an nghỉ của một kiếp người sinh ra không đúng lúc. Mấy thằng bạn trai tụi tao thỉnh thoảng có ghé thăm mày để xả rác-tàn thuốc tứ tung, xả xúc-bắp cho khai ngấy một vùng vì với tụi tao, nơi đây chỉ có đất đá, mày đã nằm lại bên Campuchia. Thì thôi, đường xa vạn dặm của kiếp người-đi sớm tới sớm. Khỏi đau lòng vì bị bỏ rơi. Con nhỏ thương mày... đi lấy chồng; con nhỏ mày thương đi lấy chồng. Thằng bạn thân mày đi biệt xứ; thằng bạn mày thân đi biệt xứ. Mẹ mày-người duy nhất thương mày vô điều kiện cũng đã ra đi. Đất đá hoàn đất đá. Nắm xương nơi rừng sâu nước bạn đã chôn vùi. Mừng cho mày không phải lang thang xác phàm qua hành trình tìm tự do chán ngắt của cuộc đời này. Ngày ngày đối diện với đủ thứ không thích để thích thứ không đủ trong cuộc sống phiêu bồng. Ngày ngày đối diện với chính mình những đêm khuya khoắt lạc lõng cô đơn nơi một góc trời vô định.

Có nhiều khi tao tự hỏi nơi cõi âm, cuộc sống có bắt bí nhau như cõi đời ô trọc này? Ngày xưa, khi nhảy khỏi cái xe vận tải, chạy vô nghĩa địa với thằng Đeo, tao thấy mình may mắn! Ít nhất là hơn mày. Khi bạn bè lừa má mày đi ngủ- "để tụi con thức với nó... đêm cuối cùng. Bác đi nằm chút đi, ngày mai, còn đưa nó ra đồng..." Tao thấy mình may mắn hơn mày-trở về bằng một sự lừa gạt vô nhân đạo nhất trong thế kỷ 20. Hôm, con nhỏ mày thương mà không (chưa) được, nó đi lấy chồng... chui. Lén lút bạn bè đi ôm một thằng cán già để chúc mừng cho cái gia cảnh tang thương dâu bể của nó đã tới tột cùng. Tao thấy mình may mắn hơn mày là cưới được người mình thương. Hôm, con nhỏ thương mày đi lấy chồng, nó có nói với bạn bè như chơi như thật... "Sống với đất đá được thì tôi đã không mời các bạn đến đây hôm nay. Thôi. Uống đi, cho thật say vào, để quên rằng mình đã đến đây! Cuộc đời này." Tao thấy mình may hơn thằng chết sớm-để lại bao mối tình ôm xuống tuyền đài.

Tiếng con gấu mẹ vĩ đại nhừa nhựa đằng cửa patio... "Giờ này còn chưa đi ngủ! Anh không ngủ thì cũng phải cho em ngủ chứ! Thức theo anh hoài... ngày mai làm sao đi làm nổi?" Tao thấy mình kém may mắn hơn mày! Không có cái tự do tuyệt đối của một thằng chết giấm chết giúi nơi rừng hoang. Tao leo lên giường với

Tao với mày đang ngồi ở gốc cây vú sữa nhà tao. Hai đứa đang điếng hồn vì đứa nào cũng tiếc ngẩn tiếc ngơ con chim chảo bự gần bằng con bồ câu. Có mày làm chứng, tao bắn trúng ngực con chim mà tim tao ngưng đập một hồi vì cái ná se sẻ mà đi bắn chim ưng! Bầu trời tuổi nhỏ chỉ còn lại vài cọng lông chim bay lả tả trong ký ức từ đó về sau. Không biết mày có học được gì từ bài học vỡ lòng đó!

Hai đứa mới nhổm đít định đi ra sông để thăm trái bình bát mà cả hai đã dầy công che chắn kỹ lưỡng từ hồi nó bằng trái chanh, tuần sau bằng trái ổi, tuần nữa đã bằng trái cam, màu da trái non xanh xanh bỗng sáng lên, hườm hườm, toả hương thơm nhè nhẹ... Lũ chim sâu đã đánh hơi được mùi bình bát sắp chín nên bu vô ríu rít, chúng không biết rằng làm như thế là hại người cưu mang trái bình bát từ khi chưa gợi cảm thì không ai quan tâm. Nhưng khi đã hương nồng sắc thắm thì bao nhiêu con mắt trần gian soi mói vào. Những ánh mắt trắng như ngân nhũ của người đời càng tinh anh thì sức tàn phá càng lớn; ánh nhìn thân thương trìu mến của từ bi không xây dựng lại nổi những đổ vỡ do lòng tham gây ra. Từ độ trái non hây hây như gió sớm thu về thì gờn gợn nước sông cũng lăn tăn heo may. Dòng đời trôi chảy mãi về phía hủy diệt...

Thôi. Nói chi những chuyện chống trời cho phí sức! Có sinh có diệt mới là cõi phù du. Con sáo nào chả sang sông khi đã sổ lồng, trái nào không rụng khi đã chín cây. Hai đứa vừa cặp kè nhau ra sông thì bà ngoại mày xuất hiện như diễn viên truy lùng thảo khấu của vở kịch đời, tay cầm cây chổi lông gà dứ dứ như đuổi ma... "Thằng Hải đâu rồi! Giời này mà đi giăng nắng thì chết ốm..." Tao nhớ ánh mắt mày nhìn tao mênh mông vì không có con ngươi như mắt người mù thấy đường; người điếc nghe được; người điên thấu đáo và người câm phát âm: "Tao biết mày muốn gì!"

Thế là mày yên tâm thành cháu ngoan, về nhà ngủ trưa cho bà ngoại đỡ mỏi tay! Tao chân mèo mắt cú tiến đến cửa sổ có những chấn song đả đảo hết trật tự ngay hàng thẳng lối trên đời vì mẹ tao tự làm để phòng người ngay! Kẻ gian nhìn vô nhà để từ đó về sau thỉnh thoảng nhìn lại lòng mình. Mẹ tao đang xếp quần áo mới lấy ngoài sào phơi đồ vào, nhạc í... ì... i... lang thang trong căn nhà nhỏ "Em về- về có nhớ-nhớ anh không? Anh về-về anh nhớ-nhớ hàm răng-răng mình cười... i.. ì..i..." Phải hơn mười năm sau, tao mới nghe thầy Khê nói: í ì i là Quan họ. Hôm đó mẹ tao xuống bếp để ra ngoài bằng cửa sau, tiện tay cầm theo cây đũa cả. Tao cũng tiện chân chạy vòng lên cửa trước để vào nhà. Bố tao đang lim dim trên bộ ván gõ mát rượi nhưng cũng không mát bằng cái bụng nòng nọc của tao. Tao lăn vào bố như chỗ dựa tinh thần khi khủng hoảng. Bố tao đang lơ mơ nhưng xoa ngay cái bụng nòng nọc mát lạnh bốn mùa của tao. Thế là mẹ tao lỡ bước sang ngang. Đi xếp đồ tiếp cho xong phận đàn bà. Xếp đồ có nghe nhạc í ì i mà còn xách đũa cả đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt!

Tao với mày, nói theo giang hồ miệt vườn là không sinh cùng ngày nhưng chết cùng giờ (phá chung đủ thứ, nhất là phá đạn thì điều đó có thể lắm chứ!) Nghe ngoại mày kể là tao với mày đã kết nghĩa anh em trước khi bú bình, khi còn bú mẹ thì tao không đủ no mà mày thì bú không hết nên đêm nào, trước khi đi ngủ, mẹ tao cũng ẵm tao sang nhà mày để bú thép. Đến khi bố chúng mình đòi lại hai cái bình thì tao với mày bú chung bình sữa bằng nhựa là thường. Cũng ngoại kể cho nghe, mẹ mày không nghèo hơn, nhưng mẹ tao ra tiền mua sữa ông Thọ để ngoại pha sữa cho cả hai đứa vì mẹ mày, mẹ tao khi con đã bú bình thì đi buôn bán lại. Tao với mày không chung huyết thống nhưng ngậm chung nấm vú mẹ rồi nấm vú nhựa nên hiểu nhau tới độ không cần nói tiếng nào. Tao lăn từ từ ra khỏi vòng tay bố tao khi bố tao đã về tới Hà Nội trong giấc mơ trưa. Tao chui xuống gầm ván nằm chờ thời để có ai hỏi thì trả lời hợp tình hợp lý là trên ván nóng quá! Con xuống gầm ván nằm cho mát. Khi không nghe động tĩnh gì thì từ gầm ván con làm con chuột len lỏi qua tầm mắt mẹ dễ hơn nằm chình ình trên ván như người tù chung thân đành tự tại.

Tao vừa thoát ra tới gốc cây vú sữa bên hè thì mày cũng vừa đến! Đã nói, mình là anh em đồng sanh cộng tử mà, thần giao cách cảm nhanh nhạy như điện. Hai đứa đi ra sông. Mày kể chuyện đắp mền cho cái gối ôm của bố mày bự sự làm bà ngoại tưởng mày ngủ. Mày không thích đắp mền nhưng nóng cách mấy cũng trùm mền để tập cho bà ngoại mắt kém của mày thấy trùm mền là biết thằng Hải đã ngủ, bên trong là nó hay gối ôm thì ngoại vẫn không có lỗi là không trông chừng cháu ngoại. Hôm nào bố mày có nhà để sau cơm trưa, ông cụ non làm một giấc trước khi khệnh khạng trở lại công đường. Mày phải làm cái công việc chán nhất tuổi thơ là nhổ tóc sâu cho ông bố trẻ. (Người lớn có thể nghĩ ra những cách cầm chân con nít, nhưng chỉ có trẻ nhỏ mới thấu hiểu những hành vi thiếu nhân đạo vì bới hơn gà cũng chẳng ra tóc trắng trên đầu ông bố trẻ thì lấy gì mà nhổ?) Có khi nào mày nghĩ về sự bất hạnh, bất hạnh lớn nhất trong đời là mày kết nghĩa anh em với tao? Tao đã xoa đầu con chó trắng nhà mày như thân thiện, xin nó mười cọng lông cổ-vừa dài bằng tóc bố mày, viết cho mày mấy chữ trên tờ lịch xé vội "Nhổ mười cọng tóc đen nhưng bỏ đi, bỏ mười cọng này vô cái ly. Đậy lại đó cho bố mày! Tao đợi ở..." Cái bí mật muôn đời này đã thật sự là một bí mật nếu tao không bật mí vì đã bốn mươi năm. Nếu nhớ thêm thì còn bao nhiêu những bí mật trong đời người-sống để bụng chết đem theo như người ta thường nói. Chút tiền lãnh thưởng sau khi bố mày thức dậy, thấy tóc trắng trong ly, ông thở dài não nuột... Chí lớn chưa về đầu đã bạc! Cái anh hùng tự nghĩ của người di cư ấy, bây giờ tao vẫn gặp trong con người lưu vong, ngay trong lòng mình mà ngôn ngữ thời đại gọi là cà chớn chống xâm lăng.

Hôm đó ngoài bờ sông, khi giở những cành lá mà tao với mày vô cùng vụng dại che đậy thì trái bình bác đã thoang thoảng hương thơm nhè nhẹ, da nó hường hường cam, căng lên thơm phức. Mày có đầy đủ kinh nghiệm của một thằng nhỏ dưới quê, "Chưa ăn được đâu! Còn chát". Nhưng tao lại có giang hồ lịch duyệt vì ưa đi chơi xa, giao thiệp rộng, làng trên xóm dưới biết tao nhiều vô kể. Tao không tin là mai trở ra còn thấy trái bình bát thơm tho. Tao trình bày cỡ nào cũng không thông được cái đầu bảo thủ của mày. Sao mình không đánh nhau một trận là điều tới giờ tao cũng không hiểu nổi! Tao tính là bú chung bầu vú thì không cùng mẹ cũng là anh em. Mày tin không?

Tao tính toán từ nhỏ như Gia Cát Lượng tái sinh. Để, sẽ mất vô tay bọn thằng Xí Được. Đem về khạp gạo nhà mày vú tới mai thì chắc chắn mất vô miệng con chị mày, nó tuổi con heo nên ăn uống vô tư! Chẳng kể đồ ăn hay đồ cúng. Vú ở khạp gạo nhà tao thì thằng anh kế tao cũng tuổi con heo. Lại hơn cả heo nái là heo nọc thích ăn đồ cúng. Anh tao chung giòng giống ăn hỗn với chị mày, học chung lớp với chị mày buổi chiều, tao với mày đi học buổi sáng thì ở nhà lũ lợn sẽ phanh thây trái bình bát đáng kính. Chi bằng mình hái, đem vú vô hang rắn là chắc ăn. Chuột không dám mò tới hang rắn, rắn không ăn bình bát, mình không phải trả công vú bình bát cho rắn như đem về gởi khạp gạo nhà con Hương lé. Nó là con một nên nhà nó không có chuyện đứa này vú trái cây trong khạp gạo mà đứa kia thấy mèo tha. Mèo xóm mình hảo trái cây và đi trên hai chân kỳ ngộ.

Chắc mày cũng như tao-dễ gì quên Hương lé! Hương lé là đứa có uy tín lớn với mình nhưng con đó không làm không công cho ai bao giờ mà tao với mày cũng không muốn trái bình bát phải bẻ làm ba!(Con Hương lé thừa hưởng di truyền từ ông Y sĩ miệt vườn. Ai chích mũi thuốc ho, thuốc cảm do trái gió trở trời bằng kim nhỏ thì ông tới tận nhà đòi tiền để có tiền trả cho những ai ông lỡ chích bằng kim bự. Gớm. Cái ông lương y như từ mẫu chả bao giờ đánh con nít trong xóm vì sợ nhầm con ông! Cái ông lương y có lắm kẹo ho thơm mùi bạc nhưng chỉ bán chứ chớ hề cho không ai bao giờ. Con Hương càng lớn càng giống ông mà ai hỏi thì mẹ nó chỉ cười. Mày biết không, sau này con Hương lớn lên chỉ còn mại mại mà dân gian gọi là lé kim, tao gọi là lé duyên bởi nó nhìn mây là nhìn tao; nhìn tao là nhìn mây bay bốn phương trời. Tao bắt chước nhìn mây nhưng không thấy nó trong sân trường trung học. Nó chửi tao "mất dạy" mới là oan khiên.)

Hôm đó, đang tính toán chưa ngã ngũ thì con rái cá bị rắn rượt, chạy thụt mạng nên chẳng nể nang ai, nó lướt qua trái bình bát là là sát bờ sông cũng đã đủ hú hồn mình, nói chi nó đụng luôn vào võ lâm tam bảo (bình bát, bần, dừa nước) để rụng xuống sông mà hai đứa không dám ùm xuống nước giấc trưa vì giờ đó là giờ của ma da. Từ đó về sau và tới tận bây giờ, tao rất bình thản trước những mất mát trong đời vì mất nước thì đã có quá nhiều người nhận trách nhiệm bằng cách không nhận trách nhiệm, đời tao không có trách nhiệm với biến cố lịch sử đó vì khi biến cố xảy ra tao chỉ có tư cách nạn nhân mà sau này mỹ từ hai bên thua thắng đều gọi tao là chứng nhân lịch sử. Tao nghĩ cho cùng, đời tao chưa mất gì lớn hơn trái bình bát hôm ấy! Bị bồ đá. Tao nghĩ nhẹ như một trái bình bát vừa rụng xuống sông giấc trưa. Sau này, ngồi nhớ về một dòng sông mà nghĩ tới dòng đời. Tao thấy người này đi qua cuộc đời người kia, giẫm đạp lên cuộc đời người nọ và đề lại những vết thương lòng không khép miệng nhưng người đi qua không hay biết cố tình; không hay biết vô ý... thì cũng đã đi qua! Có lẽ thời gian nữa tao mới đủ sức nghĩ tới những trường hợp trở lại.

Hôm ấy, trên đường về nhà xa lắc lê thê, mình có ghé ngang cây bần của thằng Đeo. Nó lớn hơn tao, lớn hơn mày, nhưng không lớn hơn hai đứa cộng lại nên đi chung thì mình cóc sợ nó! Hồi đó, tao chưa biết tính tới chuyện mưu sự tại nhân thành sự tại thiên. Ghé ăn vụng cây bần mà thằng Đeo ngang nhiên tuyên bố của nó vì nó xí cây bần trước hết mọi đứa. Ý trời là chậm chân hơn nó một bước, đang quê công cốc về không. Thằng Đeo còn đón đường chọc quê. "Bần ngon dễ sợ! Ai kiu tui bằng ba tui cho miếng da bần ngậm cho đỡ thèm." Tao thèm miếng da bần chua chua tới mất lý trí Gia Cát đệ nhị, tao ra cái quyết định ăn cướp mấy trái bần trên tay thằng Đeo vì mình hai đứa thì nắm phần thắng chắc! Nhưng mày chợt từ bi bất ngờ - không ăn giật! Tao không được ăn da bần chua chua cho đỡ thèm còn bị thằng Đeo dần cho một trận nên thân vì tao chơi tay đôi sao lại nó! Tao mới lớp hai trong khi nó lớp năm. Thì thôi! Bị một trận đòn con nít để từ đó về sau chỉ cậy vô sức mình trong dòng sống không khoan nhượng.

Con đường từ chỗ xảy ra trận thư hùng của tao với thằng Đeo trở về nhà chỉ có nắng chang chang, tao giận mày bỏ bạn khi có đánh lộn, mày cũng ăn năn chút xíu khi thấy tao đi hết nổi vì nội thương nghiêm trọng do cú đá giò lái bất ngờ của thằng Đeo đã trúng tử huyệt của tao trong quần xà lỏn. Mày cõng tao như chuột cõng mèo, đi được giăm bước thì cả hai té nhào vô vạt tranh. Không ngờ Ý trời ban cho linh dược trị thương. Hai đứa, bốn con mắt cùng thấy cặp trứng cút. Hễ thấy cái gì ăn được là tao hết khổ đau. Tao có tư chất thiên phú đầu đường xó chợ chứ không từ bi như mày, "Thôi. Để cho nó nở rồi mình đưa chim con về nuôi." Tao tự hào trong thầm lặng đã mấy mươi mươi năm qua, đời tao đã từng có bạn nên phần đời còn lại, tao sống với bè rất vô tư. Dù hôm đó, chẳng đứa nào tin đứa nào đủ tư cách giữa hai cái trứng. Chẳng ai đủ niềm tin người khác giữ quyền lợi của mình ở tuổi vô thức nhiều hơn ý thức cho tới trưởng thành và mãi mãi, muôn đời... là bản năng sinh tồn.

Cuối cùng hôm ấy, mỗi đứa, ngoài hai cái trứng thằn lằn có sẵn trong quần, mỗi đứa lận lưng quần một cái trứng cút. Hai kẻ khệnh khạng như quan trạng về làng. Cái gì cố giữ thì dễ mất; khinh xuất thì dễ vỡ. Bụp. Cái trứng cút của tao vỡ toang trên đường làng nắng đổ đom đóm mắt hay mắt tao đổ đom đóm khi nhìn lòng trắng, lòng vàng của cái trứng bé con tan chảy rất vô minh. Lại ông Bu-Đà hiện hình qua thân xác ốm tong, đen nhẻm của chú bé quê đã an ủi tao: "Mày đi trước đi, thằng nào chận đường thì đập thằng đó! Về nhà, tao chia cho mày nửa cái." Tao nghe thênh thang trong gió quê mình tình huynh đệ thâm sâu nên lên gân, con chó mực nằm le lưỡi bởi nắng trưa trước sân nhà cũng thành thù địch cản đường, tao sút cho nó một đá, nó chửi lại, gâu gâu... rồi biến vô bụi dâm bụt. Nhìn lại mày còn cách tao cả chiều dài cẩn tắc vô áy náy, mày đi từng bước trịnh trọng như cương thi. Hai chân khuỳnh ra như có tật đi hai hàng mà tật mới có nên lảo đảo như người say rượu. Mép quần xà lỏn bị lận lên tới hai ba lượt để bảo bọc cái trứng cút linh thiêng bên trong nên tưởng mày mặc quần xì-líp của con gái. Mặt mày nhễ nhãi mồ hôi, mắt nhìn thẳng phiá trước đầy căng thẳng, hai tay bụm kỹ ngọc bảo ở lưng quần, mặc kệ ngọc hành lấp ló coi chơi. Cái hình ảnh khắc sâu trong ký ức tao đời đời như thế.

Cả hai gia đình không tưởng tượng nổi sự hiếu học đột xuất của tao với mày, Hai đứa lên gác nhà tao, thay phiên nhau đọc thật lớn cho mẹ tao yên tâm là tụi mình học bài, bà ngoại mày dứ dứ cây chổi lông gà dưới chân cầu thang nhà tao rồi về trong ăn năn! Ngoại già nhưng chưa tới độ lãng tai, mẹ tao còn trẻ nên nghe lồng lộng tiếng cháu dại, con thơ học làm người... "Anh em như thể tay chân, như chim liền cánh như cây liền cành...; thương người như thể thương thân, thương người tất tả ngược xuôi, thương người lỡ bước lầm than kêu đường, thấy ai đói rách thì thương..." Hai đứa thay nhau đọc như khảo bài nhau nhưng bốn con mắt thì hau háu trong cái lon đồ hộp của lính Mỹ đang luộc trứng cút bằng đèn cầy.

Ăn có nửa cái trứng cút mà hương vị một đời không tan. Khi được ăn một chục trứng cút-mười hai cái thì lén vợ vùi vô thùng rác một nửa. Hôm nay ngày cuối tuần, vợ tao xào một dĩa thập cẩm rất cung đình, gồm đủ những thứ trong mơ của mình dạo nọ. Tao lén vùi vô thùng rác những cái trứng cút đông lạnh mà hiền thê đã gắp cho tao. Bị phát giác nên giận hờn vu vơ để rồi luyến tiếc. Sau bữa cơm cuối tuần, con rái cá hai chân đóng cửa phòng coi phim Hàn Quốc. Tao ngồi nhớ lại xem đời mình đã rụng hết bao nhiêu trái bình bát trong tâm tư với nhnữg con rái cá vô tình! Tao ngồi gõ những uẩn khúc sinh linh mà nhớ mày vô kể. Thật ra năm 72 tao đã lên Sài Gòn học trung học. Mày ở lại quê tới 75, tao bị đuổi về quê vì chính sách Hộ khẩu sau cuộc đổi đời kinh thiên động địa. Có gặp lại nhau vài tháng thì mày theo gia đình đi kinh tế mới. Tao ở lại với con sông quê hương cũng không lâu. Tao thích bài thơ "Nhớ con sông quê hương" của Tế Hanh là vậy! Con sông đã tắm mát cả đời tôi...

Tao thường viết âm u về những ngày tháng cũ, những nhân dạng xa xưa mà gặp lại tao cũng chẳng nhận ra. Thỉnh thoảng, toà soạn lại gởi cho tao một lá thơ độc giả, thỉnh thoảng trong thơ độc giả, có người nhận ra họ trong bài viết nên nhận ra tao như thằng Đeo đã nói điện thoại với tao nửa tiếng sau nửa đời phiêu bạt. Cái ước mơ cuối cùng là ước gặp lại nhau. Con Hương qua đèo còn nhớ con heo qua đường là lý do chửi tao "mất dạy" và giận tao tới giờ. Thôi giận luôn đi cưng chứ bỏ qua cũng đã muộn rồi! Phải đó, giận luôn đi để giận thì giận mà thương thì thương còn hơn cảm giác không thương không giận của những kiếp đời bèo dạt mây trôi. Mày còn ở Vùng kinh tế mới hay đã... nổ mìn khi khai mương phá rẫy! Nếu chợt hôm nào đợi vợ ở chợ Việt Nam cuối tuần nơi hải ngoại, có vô tình đọc được những gì tao viết hôm nay thì đừng liên lạc về toà soạn nha Hải. Bè là những người chia chung quyền lợi, khi quyền lợi ấy hết, bè tự động rã. Bạn là những người chia chung hoạn nạn, khi hoạn nạn ấy qua, không cần gặp, để còn có thể gặp nhau trong hoạn nạn mới vì đời sống là những liên tiếp đấu tranh cùng nghịch cảnh." Như hiện tại tao gõ về mày. Tao thất vọng với từng người quen cũ khi gặp lại vì những đổi thay, người tao thất vọng nhất là mình vì không ngờ sự thay đổi phát xuất từ mình theo thời gian chứ không phải thế giới chung quanh. Dù sao, tao cũng mong cho một thế hệ sinh ra để thất lạc có dịp quay về []